Νέα

Χαιρετισμός Προέδρου ΣΦΕΕ κ. Ολύμπιου Παπαδημητρίου στην ετήσια εκδήλωση για το Νέο Έτος

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι Υπουργοί,

Αξιότιμοι εκπρόσωποι των κομμάτων και των θεσμικών φορέων,

Αξιότιμοι εκπρόσωποι των Συλλόγων Ασθενών,

Αξιότιμοι εκπρόσωποι των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης,

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Καλώς ήρθατε στην ετήσια εκδήλωση του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος για την κοπή της Πρωτοχρονιάτικης πίτας του Συνδέσμου.

Εκ μέρους όλου του Διοικητικού Συμβουλίου θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική σας παρουσία και να ευχηθώ σε όλους, από καρδιάς, ευτυχισμένο το 2026 με υγεία και κάθε προσωπική, οικογενειακή και επαγγελματική επιτυχία.

Κυρίες και κύριοι,

Αποχαιρετούμε το 2025 και υποδεχόμαστε το 2026 σε ένα πλαίσιο σημαντικών παγκόσμιων και ευρωπαϊκών εξελίξεων, που προδιαγράφουν μια θολή εικόνα για το μέλλον, το οικονομικό και το κοινωνικό αλλά και το μέλλον του φαρμάκου στη χώρα μας.

Οι προκλήσεις είναι πολλές:

Αφενός έχουμε γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη γεωγραφική γειτονιά μας που δεν λένε να εισέλθουν σε περίοδο ύφεσης, αφετέρου έχουμε μια αμερικανική πολιτική, υπό την ηγεσία του Προέδρου Τραμπ, η οποία χαρακτηρίζεται από συνεχείς διακυμάνσεις. Στρατηγικά, η χώρα μας φαίνεται ότι ενισχύει τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω στενότερων σχέσεων με τις ΗΠΑ και συμμετοχής σε συμμαχίες. Οικονομικά, όμως, οι διεθνείς εμπορικές πολιτικές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα δημιουργούν προκλήσεις για τις εξαγωγές, τον τουρισμό, τις επενδύσεις και το φάρμακο.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, o παγκόσμιος οικονομικός χάρτης αναδιαμορφώνεται με ιδιαίτερη επίδραση στη φαρμακευτική βιομηχανία και υπό το πρίσμα της αρχής του MFN (Most Favoured Nation). Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία υπέγραψαν συμφωνία για αύξηση των καθαρών τιμών των πρωτότυπων φαρμάκων και μείωση των επιστροφών (rebates και clawbacks), με απώτερο στόχο τη συμπίεση των τιμών των πρωτότυπων φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ πιέσεις ασκούνται και σε άλλες Ευρωπαικές χώρες

Η πολιτική αυτή θα επηρεάσει άμεσα την πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών, και όχι μόνο τις 25 χώρες που περιλαμβάνει το MFN. Γι’ αυτό, παρόλο που η Κυβέρνηση θεωρεί πως αυτή η εξέλιξη δεν μας αγγίζει ως χώρα, θα είναι καλύτερο να μην εφησυχάζει – σίγουρα εμεις πάντως δεν εφησυχάζουμε.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να απομακρύνονται από τη λογική του Green Deal, ενισχύοντας περαιτέρω το επίπεδο της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς τους.

Αντίθετα, η Ευρώπη δεν δείχνει μέχρι στιγμής να έχει προσαρμοστεί επαρκώς στις νέες συνθήκες της διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τη νέα Ευρωπαϊκή Φαρμακευτική Νομοθεσία, η συμφωνία που επιτεύχθη τον Δεκέμβριο για το οικοσύστημα της πατέντας — με ανώτατο όριο προστασίας στα 11 έτη — συνιστά μεν βελτίωση σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο δεν φαίνεται ικανή να γεφυρώσει το υφιστάμενο χάσμα ανταγωνιστικότητας έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας και σίγουρα δεν είναι καλύτερη από την μέχρι πρότινος ισχύουσα.

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τα αργά αντανακλαστικά της Ευρώπης και επιβεβαιώνει, σε μεγάλο βαθμό, τις επισημάνσεις που διατυπώνονται στην σχετικά πρόσφατη έκθεση του Μάριο Ντράγκι όσον αφορά τη δομική υστέρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.

Ας επικεντρωθούμε τώρα στις εγχώριες προκλήσεις μας:

Η φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα βρίσκεται όλα τα τελευταία χρόνια υπό πίεση, και το 2025 δεν αποτέλεσε εξαίρεση, δεδομένου ότι η δημόσια χρηματοδότηση αυξάνεται με ιδιαίτερα βραδύ ρυθμό τη στιγμή που η συνολική φαρμακευτική δαπάνη αυξάνεται με διψήφια ποσοστά. Πιο συγκεκριμένα η δημόσια χρηματοδότηση μεταξύ 2019-2024 αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 3,65% όταν η συνολική φαρμακευτική δαπάνη αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 10,9%. Η προφανής συνέπεια αυτής της ασύμμετρης προσέγγισης από την πλευρά της Πολιτείας ήταν να αυξηθούν οι υποχρεωτικές επιστροφές με μέσο ετήσιο ρυθμό 20% για όλα αυτά τα χρόνια.

Αναγνωρίζουμε σαφώς πως η παρούσα Κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο Υπουργός Υγείας κ. Άδωνις Γεωργιάδης έχουν πράγματι κάνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, όπως η έναρξη της διαδικασίας για τη δημιουργία του Ταμείου Καινοτομίας, ενώ έχουν ενισχύσει και τη φαρμακευτική δαπάνη, κατά βάση με τα όσα προβλέπονται στο πλαίσιο του «Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας». Ωστόσο, παρά τις προσπάθειες αυτές, τα διαθέσιμα κονδύλια εξακολουθούν να μην επαρκούν. Μια ανησυχητική συνέπεια της υποχρηματοδότησης είναι ότι σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες της εταιρείας IQVIA, μόνο ένα στα πέντε (1/5) νέα καινοτόμα φάρμακα έρχονται στην Ελλάδα. Και δυστυχώς η κατάσταση μάλλον θα χειροτερέψει αφού το χρηματοδοτικό κενό παραμένει

Ένας άλλος τομέας στον οποίο οι δράσεις του Υπουργείου Υγείας έχουν θετικό πρόσημο είναι οι πολλαπλές εκστρατείες πρόληψης, και εδώ τα εύσημα ανήκουν στην κυρία Αγαπηδάκη. Ωστόσο, θα πρέπει όλα αυτά να συνοδεύονται με πρόσθετα κονδύλια στη φαρμακευτική δαπάνη για την άμεση κάλυψη των θεραπειών των ασθενών που διαγνώστηκαν με κάποια πάθηση.

Και βέβαια δεν περνάει απαρατήρητο και το έργο του Υφυπουργού Υγείας κου Θεμιστοκλέους στον τομέα των Νοσοκομείων και των υποδομών τους και του κου Βαρτζόπουλου στον τομέα της ψυχικής υγείας. Γενικά στο Υπουργείο Υγείας γίνεται δουλειά, όμως στον τομέα του φαρμάκου προς το παρόν δεν έχουμε απτά αποτελέσματα.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα με τις χαμηλότερες τιμές πρωτοτύπων φαρμάκων και τις μεγαλύτερες επιστροφές, γεγονός που μας φέρνει σε ακραία θέση στην Ευρώπη

Ενώ οι κανόνες τιμολόγησης μεταξύ καναλιών διανομής είναι κοινοί, υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις στα επίπεδα επιστροφών. Επιπλέον, η Πολιτεία τα τελευταία αρκετά χρόνια ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με την ανακατανομή των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) για την πρόσκαιρη ανακούφιση σε κάποιες κατηγορίες φαρμάκων, και πολύ λιγότερο με τη μείωσή τους.

Μύθοι και αλήθειες:

Φαίνεται πως η προσέγγιση αυτή στήριζεται σε μια σειρά από μύθους που έχουν χαραχτεί στη συνείδηση της Πολιτείας για το φάρμακο… Όλα αυτά τα χρόνια. Τι ισχύει στην πραγματικότητα όμως;

1. Μύθος: Οι φαρμακευτικές εταιρείες επωφελούνται με την αύξηση της δαπάνης και ευθύνονται για την μη αποδοτική λειτουργεία του συστήματος.

Αλήθεια: Οι φαρμακευτικές εταιρείες εισπράττουν μόλις το 38% κατά Μ.Ο. της αξίας των φαρμάκων που διαθέτουν στην αγορά και ο κλάδος δεν έχει συνολικά κανένα ουσιαστικό όφελος από την αύξηση της ακαθάριστης φαρμακευτικής δαπάνης – επωφελείται μόνον το ποσό αύξησης της δημόσιας χρηματοδότησης, ανεξαρτήτως της αύξησης του όγκου κατανάλωσης.

2. Μύθος: Υπάρχει επαρκής και ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα για όλους τους πολίτες.

Αλήθεια: Από τα 173 φάρμακα που εκγρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) το διάστημα 2020-2023, μόνο τα 45 ήρθαν στην Ελλάδα με τον κανονικό τρόπο διάθεσης ή αλλιώς το 23%. Επίσης, για αρκετά φάρμακα που έρχονται στη χώρα μας μέσω ΙΦΕΤ, δεν μπορεί να μιλά κανείς για ισότιμη πρόσβαση δεδομένου πως δεν προκύπτει από πουθενά ότι τα λαμβάνουν όσοι τα χρειάζονται, ενώ το ΙΦΕΤ έχει βάλει πλώρη να γίνει η μεγαλύτερη φαρμακευτική εταιρεία στην Ελλάδα.

3. Μύθος: Η αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην υπερσυνταγογράφηση φαρμάκων.

Αλήθεια: Δεν υπάρχει υπερκατανάλωση σε όρους όγκου σκευασμάτων στην αγορά καθώς μελέτες δείχνουν πως σε πολλές βασικές ATC κατηγορίες (βάση ταξινόμησης ΟΟΣΑ) η Ελλάδα βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα ή τουλάχιστον ίδια επίπεδα κατανάλωσης (DDD) με τον μ.ο. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης οι ετήσιοι ρυθμοί αύξησης της δαπάνης δεν διαφέρουν από ετήσιους ρυθμούς άλλων χωρών της ΕΕ.

Κυρίες και κύριοι,

Ο περιορισμένος έλεγχος της ζήτησης και του μίγματος της συνταγογράφησης, δηλαδή το τι συνταγογραφείται ανά θεραπευτική ένδειξη, σε συνδυασμό με την διαχρονική πλέον υποχρηματοδότηση που δεν ακολουθεί το ρυθμό αύξησης της ακαθάριστης δαπάνης, διαιωνίζει ένα μη-βιώσιμο σύστημα, που θέτει σε κίνδυνο την πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα που χρειάζονται, κυρίως τα νέα. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια η φαρμακοβιομηχανία συνεισφέρει μέσω υποχρεωτικών επιστροφών (clawback και rebates) στη φαρμακευτική δαπάνη περισσότερο από το ίδιο το Κράτος, κάτι που δεν συμβαίνει σε άλλη Ευρωπαϊκή χώρα.  Το σταθερό δημοσιονομικό πλαίσιο που παρέχει ο μηχανισμός των επιστροφών και η απροθυμία για θεσμοθέτηση ρήτρας συνυπευθυνότητας, δεν δίνουν στην Πολιτεία ένα ισχυρό κίνητρο να προωθήσει με ταχύτητα μέτρα για την περαιτέρω συγκράτηση της συνολικής δαπάνης.

Με μετριοπαθείς υπολογισμούς η ακαθάριστη δαπάνη για το φάρμακο μπορεί να φτάσει τα €10,5 δισ. έως το 2028, όπως καταδεικνύεται από πρόσφατη μελέτη της Deloitte και οι επιστροφές της βιομηχανίας να αυξηθούν κατά 1,5 δις € επιπλέον, αν παραμείνει το πλάνο κρατικής χρηματοδότησης, όπως έχει ανακοινωθεί.

Το φάρμακο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επένδυση στη δημόσια υγεία και στην πρόληψη άλλων δαπανών υγείας – κάθε 1 ευρώ επένδυσης στο φάρμακο οδηγεί σε 4 ευρώ εξοικονόμησης δαπανών υγείας.

Επένδυση στο φάρμακο λοιπόν …

Αναπόφευκτα γεννιούνται κάποια ερωτήματα:

Γιατί θεωρούνται, στην πράξη τουλάχιστον, οι φαρμακευτικές εταιρείες αποκλειστικά υπεύθυνες για την αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης και τον εκτροχιασμό των υποχρεωτικών επιστροφών;

Γιατί καλούνται σταθερά οι φαρμακευτικές εταιρείες να αναλαμβάνουν τις όποιες οικονομικές υποχρεώσεις προκύπτουν στο τέλος κάθε έτους από μια ανερμάτιστη πολιτική διαχείρισης της φαρμακευτικής δαπάνης, ενώ η Κυβέρνηση περιορίζεται διαρκώς σε προθέσεις αλλά ποτέ σε δεσμεύσεις για συγκεκριμένα αποτελέσματα;

Κύριε Υπουργέ,

Το 2026 μπορεί να είναι μια χρονιά που θα φέρει ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα του φαρμάκου.

Οι προτάσεις του ΣΦΕΕ διαχρονικά είναι ρεαλιστικές και αρθρώνονται γύρω από τρεις στρατηγικούς πυλώνες:

• Επένδυση στο φάρμακο: με ουσιαστική δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση, η οποία θα καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού.
• Ολοκλήρωση και υλοποίηση όλων των εξαγγελθέντων μεταρρυθμίσεων, για έλεγχο της ζήτησης και του μίγματος συνταγογράφησης και αποτελεσματική διαχείριση των πόρων, μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων
• Ενίσχυση των κινήτρων για επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη: Η Πολιτεία οφείλει να θεσπίσει πρόσθετα και στοχευμένα κίνητρα, ώστε η χώρα να καταστεί ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις σε κλινικές μελέτες, οι οποίες αποφέρουν σημαντικά οφέλη για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την εθνική οικονομία.

Οι δυο πρώτοι πυλώνες καλύπτονται με μια μόνο κίνηση: θέσπιση ρήτρας συνυπευθυνότητας για την υπέρβαση της προκαθορισμένης δαπάνης, όπως ανίστοιχα έχει εφαρμοστεί σε άλλες χώρες, π.χ. Κύπρος, Βέλγιο, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο κ.λπ. Πρέπει επιτέλους να βρείτε το θάρρος ως Κυβέρνηση να αναλάβετε και εσεις μια υποχρέωση – δεν αρκούν οι προθέσεις, χρειάζονται δεσμεύσεις.

Πρέπει να αναγνωριστεί θεσμικά και ουσιαστικά η αξία της καινοτομίας τόσο για τους ασθενείς και τη Δημόσια Υγεία όσο και για το ίδιο το Σύστημα Υγείας, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων.

Οι καινοτόμες θεραπείες αλλάζουν ζωές. Ενδεικτικά:

• Μεταξύ 2011 και 2022, το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών με μελάνωμα σταδίου IV έχει υπερδιπλασιαστεί (βάσει των ολλανδικών ποσοστών επιβίωσης), χάρη στην εισαγωγή των ανοσοθεραπειών και των στοχευμένων θεραπειών.
• Η εισαγωγή μιας νέας βιολογικής θεραπείας έδωσε ελπίδα στους ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα: έναν χρόνο μετά τη χορήγηση (της βιολογικής θεραπείας), το 75% των ασθενών δεν εμφάνιζε καμία ένδειξη εξέλιξης της νόσου.
• Άτομα με κυστική ίνωση ζουν έως και 80% περισσότερο.
• Ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση, με τη χρήση τροποποιητικών της νόσου φαρμάκων, έχουν 32% μικρότερο κίνδυνο θανάτου σε βάθος 20 ετών.
• Παιδιά με νωτιαία μυϊκή ατροφία βλέπουν τη διετή επιβίωση χωρίς υποστήριξη να αυξάνεται από 10% σε 80%.
• Άτομα με διαβήτη τύπου 1 κερδίζουν κατά μέσο όρο 15 επιπλέον χρόνια ζωής.
• Οι νέες θεραπείες για τον διαβήτη τύπου 2 εξελίσσονται σε πολύ-φάρμακα για την αντιμετώπιση σχεδόν όλου του φάσματος του καρδιο-μεταβολικού συνδρόμου και έχουν περιορίσει σημαντικότατα τη χρήση της ινσουλίνης.
• Η ηπατίτιδα C μπορεί πλέον να εκριζωθεί.
• Τα άτομα που ζουν με HIV έχουν σήμερα προσδόκιμο επιβίωσης αντίστοιχο με αυτό του γενικού πληθυσμού.

Η καινοτομία δεν είναι απλώς επιστημονική πρόοδος. Είναι περισσότερος χρόνος, καλύτερη ζωή και ελπίδα για το μέλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στην εκπόνηση συστηματικών οικονομικών αναλύσεων κόστους-αποτελεσματικότητας (cost-effectiveness analyses) και στη συλλογή σχετικών δεδομένων, ώστε να τα αξιοποιεί τόσο στη χάραξη πολιτικής όσο και στις διαπραγματεύσεις με τις φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και στις αποφάσεις για αποζημίωση των νέων θεραπειών.

Είναι πολύ καλύτερο και σαφώς πιο έντιμο αν κάποια θεραπεία δεν αξιολογείται ως χρήσιμη να μην αποζημιώνεται καθόλου από το κράτος, παρά να μπαίνει στο ίδιο τσουβάλι με τις χρήσιμες θεραπείες και όλες μαζί να πληρώνονται στις εταιρείες με απαξιωτικό τρόπο οδηγώντας πολλούς από εμάς στην εξάντληση των ορίων ηθικής μας, σχετικά με το αν πρέπει να συνεχίσουμε ή όχι να διαθέτουμε κάποια προϊόντα στη χώρα.

Κλείνοντας, η στρατηγική σύζευξη της φαρμακευτικής καινοτομίας με την παραγωγή ποιοτικών γενοσήμων και βιοομοειδών στα ελληνικά εργοστάσια μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μοχλό ανάπτυξης για τη χώρα. Η ενίσχυση της εγχώριας φαρμακευτικής βιομηχανίας, σε συνδυασμό με στοχευμένες επενδύσεις και συνεργασίες μεταξύ ελληνικών και διεθνών φαρμακευτικών εταιρειών, θα μπορούσε να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία, νέες θέσεις εργασίας και τεχνογνωσία, ενώ ταυτόχρονα να διασφαλίσει την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρό εξαγωγικό και παραγωγικό κόμβο φαρμάκων για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Κυρίες και κύριοι

Κάθε νέα χρονιά στο ξεκίνημά της, φέρνει και την ελπίδα ότι κάτι θα αλλάξει, ότι η Πολιτεία θα ακούσει κάποιες από τις προτάσεις μας και ότι θα ενταθούν οι προσπάθειες οι προθέσεις να γίνουν πράξεις.

Για να δούμε, θα μείνουμε με την ελπίδα…. Για μια ακόμη χρονιά;

Σας ευχαριστώ πολύ και καλή χρονιά σε όλους!