Νέα

Παρέμβαση Γενικού Διευθυντή ΣΦΕΕ κ. Μιχάλη Χειμώνα στον «Ε.Τ.» της Κυριακής, 01/03/2026

Στα 9,4 δισ. ευρώ θα ανέλθει η φαρμακευτική δαπάνη το 2026, με πρόβλεψη, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Deloitte, να αγγίξει τα 10,5 δισ. ευρώ το 2028. Τα μεγέθη βαίνουν διαρκώς αυξανόμενα (8,5 δισ. το 2025), αδειάζοντας το «ντεπόζιτο» κεφαλαίων για έρευνα των φαρμακευτικών εταιριών.

Τα οικοσυστήματα χρηματοδότησης της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα δείχνουν ότι έχουν εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο με την είσοδο της χώρας στα Μνημόνια, που δεν διορθώθηκε με την έξοδο από αυτά το 2018. Όπως διαπιστώνεται, η δημόσια χρηματοδότηση δεν ακολουθεί τον ρυθμό αύξησης της συνολικής δαπάνης, οδηγώντας σε αυξημένες επιστροφές. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα τα τελευταία τέσσερα έτη η συνεισφορά της φαρμακοβιομηχανίας (μέσω υποχρεωτικών επιστροφών και εκπτώσεων) να είναι μεγαλύτερη από αυτήν της Πολιτείας. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν ότι, με δεδομένο το σταθερό δημοσιονομικό πλαίσιο που παρέχει ο μηχανισμός των επιστροφών, η Πολιτεία δεν έχει ισχυρό κίνητρο να προωθήσει μέτρα για τον έλεγχο της συνολικής δαπάνης. Ωστόσο, ο μετασχηματισμός του φαρμακευτικού συστήματος είναι αναγκαίος για τη μετάβαση από μια συνθήκη κατά την οποία όλοι οι συμμετέχοντες χάνουν, σε ένα σύστημα με βάση την αξία, όπου όλοι οι ενδιαφερόμενοι επωφελούνται.

Διεθνώς, η εξέλιξη της φαρμακευτικής έρευνας, σε συνδυασμό με την ταχύτατη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), διαμορφώνει το έδαφος για μια «φαρμακευτική αναγέννηση». Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας κλιμακώνονται, ενώ η Ευρώπη προσπαθεί να βρει τον βηματισμό της και να ενισχύσει την αυτονομία της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι προκλήσεις, ιδίως για τα ευρωπαϊκά συστήματα Υγείας όσον αφορά την αύξηση των τιμών των καινοτόμων φαρμάκων, εντείνονται.

Παράδοξο

Ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), Μιχάλης Χειμώνας, μιλώντας στον «Ε.Τ.» της Κυριακής, επισημαίνει ότι η Ελλάδα παρουσιάζει τα υψηλότερα επίπεδα επιστροφών, ενώ έχει από τις χαμηλότερες τιμές πρωτοτύπων στην Ευρώπη, γεγονός που τη φέρνει σε ακραία θέση σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παρά τις σχετικές αυξήσεις στη δημόσια δαπάνη τα τελευταία χρόνια, τα επίπεδα επιστροφών εξακολουθούν να έχουν ανοδική τάση. Τα κόστη κοινωνικών και προνοιακών πολιτικών δημιουργούν αυξημένη δαπάνη που καλύπτεται από τη βιομηχανία. Ένα πρόσφατο και ιδιαίτερα ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η επίπτωση του ιδιαίτερα επιτυχημένου προγράμματος «Προλαμβάνω», μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκαν προληπτικές εξετάσεις σε 1 εκατ. πολίτες με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Όπως τόνισε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, με αφορμή και την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, μέσω του πρώτου οργανωμένου Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης περισσότεροι από 180.000 πολίτες εντόπισαν εγκαίρως σοβαρά προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων καρκίνος του μαστού, του παχέος εντέρου και του τραχήλου της μήτρας, καθώς και καρδιαγγειακά νοσήματα, επισημαίνοντας τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης για τη σωτηρία ανθρώπινων ζωών. Η άμεση επίπτωση αυτών των διαγνώσεων στη φαρμακευτική δαπάνη εκτιμάται σε 100 εκατ. ευρώ, ποσό για το οποίο δεν έχει προβλεφθεί αντίστοιχη χρηματοδοτική μέριμνα από την Πολιτεία. Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι συνολικές επιπτώσεις του προγράμματος στα οικονομικά της Υγείας είναι σαφώς θετικές για το κράτος, καθώς η πρόληψη αποδεικνύεται σημαντικά πιο αποδοτική.

Πρόσβαση

Ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος υπογραμμίζει ότι οι υπερβολικές επιστροφές είχαν επίπτωση στην πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη μελέτη της IQVIA (2025), μόνο 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα που θα μπορούσαν να έρθουν στην Ελλάδα είναι σήμερα διαθέσιμο (36 από τα 178 που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων – ΕΜΑ την περίοδο 2021-2024).

Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από τη μελέτη EFPIA/IQVIA Patients W.A.I.T. (2024), που δείχνει ότι μόλις 44 από τα 173 νέα φάρμακα της περιόδου 2020-2023 είναι πλήρως διαθέσιμα στη χώρα μας. Επιπρόσθετα, τα νέα φάρμακα έρχονται με καθυστέρηση σχεδόν 2 χρόνων (654 ημέρες) από την ημερομηνία έγκρισής τους από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ)», τονίζει ο κ. Χειμώνας και προσθέτει: «Η επιτάχυνση της πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες στην Ελλάδα, χωρίς δημοσιονομικό εκτροχιασμό, προϋποθέτει έναν συνδυασμό θεσμικών, τεχνικών και πολιτικών παρεμβάσεων, καθώς και καλύτερη στόχευση. Με συντομότερες και πιο έξυπνες διαδικασίες, αξιοποίηση ευρωπαϊκών εργαλείων και σύνδεση της αποζημίωσης με την πραγματική αξία, η Ελλάδα μπορεί να μειώσει τις καθυστερήσεις και ταυτόχρονα να προστατεύσει τη δημοσιονομική ισορροπία».

Κοιτώντας μπροστά και ισορροπώντας το σύστημα

Για να εξισορροπηθεί το σύστημα, θα πρέπει να τεθεί ένας διττός στόχος: η συγκράτηση της συνολικής δαπάνης και η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης, με ταυτόχρονη εισαγωγή ενός μηχανισμού συνυπευθυνότητας για τη διαχείριση των αποκλίσεων. Κατ’ αρχάς, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΣΦΕΕ, είναι απαραίτητο να συγκρατηθεί η αύξηση της δαπάνης και το σύστημα να επιστρέψει σε μια πιο ορθολογική χρηματοδότηση, ενώ παράλληλα απαιτούνται δράσεις και χρηματοδοτικές ενέσεις για τη διαχείριση του χρηματοδοτικού κενού που προκύπτει. Όπως επισημαίνει ο κ. Χειμώνας, αν δεν υπάρξει διαχείριση της δαπάνης, αυτή μπορεί να φτάσει τα 10,5 δισ. ευρώ έως το 2028. Απαιτείται σταδιακός επαναπροσδιορισμός της δημόσιας επένδυσης στο φάρμακο στα επίπεδα των χωρών της Νότιας Ευρώπης, καθώς και μείωση των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback και rebates). Ένας ρεαλιστικός και εφικτός στόχος είναι η επιστροφή σε ποσοστό περίπου 40% επιστροφών, στα επίπεδα του 2020, που αποτέλεσε τη βάση για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Εάν δεν ληφθούν και δεν υλοποιηθούν άμεσα δομικά μέτρα, η φαρμακευτική δαπάνη θα οδηγηθεί σε μη βιώσιμα επίπεδα, με συνέπειες τόσο για τον κλάδο όσο και, κυρίως, για την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις θεραπείες τους.

Οι προτάσεις του Συνδέσμου διαχρονικά αναπτύσσονται γύρω από τρεις στρατηγικούς πυλώνες: πρώτον, την επένδυση στο φάρμακο, με ουσιαστική ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής χρηματοδότησης ώστε να καλύπτονται οι πραγματικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού, δεύτερον, την ολοκλήρωση και υλοποίηση όλων των εξαγγελθεισών μεταρρυθμίσεων για τον έλεγχο της συνταγογράφησης και την αποτελεσματική διαχείριση των πόρων μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και τρίτον, την ενίσχυση των κινήτρων για επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη, αντίστοιχα με όσα ισχύουν για τις παραγωγικές επενδύσεις, με στόχο η χώρα να καταστεί ελκυστικός προορισμός για επενδύσεις σε κλινικές μελέτες που αποφέρουν σημαντικά οφέλη για τους ασθενείς, το σύστημα Υγείας και την εθνική οικονομία. Κατά τον γενικό διευθυντή του ΣΦΕΕ, οι δύο πρώτοι πυλώνες μπορούν να καλυφθούν με μία κίνηση: τη θέσπιση ρήτρας συνυπευθυνότητας για την υπέρβαση της προκαθορισμένης δαπάνης, όπως έχει εφαρμοστεί σε άλλες χώρες, όπως η Κύπρος, το Βέλγιο, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.