Νέα

Άρθρο Γενικού Διευθυντή ΣΦΕΕ κ. Μιχάλη Χειμώνα στο iEidiseis, 06/11/2026

Οι κλινικές μελέτες αποτελούν στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης για κάθε σύγχρονο σύστημα υγείας. Είναι ένα εργαλείο δημόσιας πολιτικής που βελτιώνει την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες, ενισχύει τα δημόσια νοσοκομεία, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και προσελκύει σημαντικά ξένα επενδυτικά κεφάλαια (FDI).

Την ίδια στιγμή, όμως, που χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα κερδίζουν έδαφος στην προσέλκυση κλινικών μελετών έναντι της Ευρώπης, η Ελλάδα θα χάσει σίγουρα παραπάνω έδαφος επειδή ακριβώς είναι ένας από τους μικρούς ανταγωνιστές σε αυτό τον τομέα.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Διαθέτει υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό, σημαντική νοσοκομειακή υποδομή και μια γεωγραφική θέση που μπορεί να διευκολύνει διεθνείς συνεργασίες.

Σε έναν διεθνή ανταγωνισμό που εντείνεται, όμως, τα πλεονεκτήματα αυτά δεν αρκούν από μόνα τους. Η χώρα δεν έχει καταφέρει ακόμη να αξιοποιήσει πλήρως αυτή τη δυναμική.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Ο μηχανισμός συμψηφισμού του επενδυτικού clawback με επενδύσεις σε Έρευνα & Ανάπτυξη και κλινικές μελέτες δημιούργησε αρχικά σημαντικές προσδοκίες. Ωστόσο, οι συμψηφισμοί που αφορούσαν κλινικές μελέτες μειώθηκαν από περίπου €50 εκατ. το 2021 σε μόλις €5,5 εκατ. το 2023 και σε €2,5 εκατ. το 2025. Με ένα κονδύλι €53 δις/έτος στην Ευρώπη για Έρευνα & Ανάπτυξη σε φάρμακα, η Ελλάδα προσελκύει €100 εκατ. περίπου ετησίως. Με πληθυσμιακό μερίδιο 2,3% στην Ευρώπη, το θεωρητικό ποσό που θα έπρεπε να προσελκύει η χώρα ανέρχεται σε €1,2 δισ. ετησίως. Αντίστοιχα, το Βέλγιο προσελκύει €6 δισ. ετησίως, η Γαλλία €5,4 δισ. και η Ουγγαρία €305 εκατ./έτος.

Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, όμως, βρίσκονται οι πραγματικοί ωφελούμενοι: οι ασθενείς.

1. Για χιλιάδες ανθρώπους που ζουν με σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή ασθένειες, η συμμετοχή σε μια κλινική μελέτη μπορεί να σημαίνει πρόσβαση σε μια καινοτόμο θεραπεία 5 έως 10 χρόνια πριν αυτή κυκλοφορήσει στην αγορά.
2. Ταυτόχρονα, η υπό μελέτη θεραπεία παρέχεται δωρεάν στα νοσοκομεία. Ενδεικτικά, το κόστος μιας σύγχρονης ανοσοθεραπείας για ογκολογικούς ασθενείς μπορεί να ξεπερνά τις €70.000 ανά ασθενή, ποσό που στις κλινικές μελέτες καλύπτεται από τον χορηγό της έρευνας. Αυτό μεταφράζεται σε ουσιαστικό όφελος για το δημόσιο σύστημα υγείας, το οποίο εξοικονομεί σημαντικούς πόρους.
3. Τα οφέλη επεκτείνονται και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Οι κλινικές μελέτες φέρνουν νέους οικονομικούς πόρους στα δημόσια νοσοκομεία, χρηματοδοτούν εξοπλισμό και ερευνητικές υποδομές, ενισχύουν την επιστημονική κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας για γιατρούς, νοσηλευτές, βιοεπιστήμονες και ερευνητές.

Παρά τα προφανή αυτά οφέλη των κλινικών μελετών, η Πολιτεία δεν αναγνωρίζει την αξία τους και οι φαρμακευτικές εταιρείες αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην υλοποίηση κλινικών μελετών στην Ελλάδα, καθώς, αφενός, δεν αναγνωρίζεται επαρκώς η επιστημονική και αναπτυξιακή αξία τους και, αφετέρου, παραμένει περιορισμένη η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες και καινοτόμες θεραπείες. Παράλληλα, βασικό ανασταλτικό παράγοντα αποτελεί η απουσία ενός ολοκληρωμένου και ανταγωνιστικού πλαισίου κρατικών κινήτρων, το οποίο θα ενίσχυε την ελκυστικότητα της χώρας και θα συνέβαλλε στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων στον τομέα των κλινικών μελετών.

Επομένως, το ζητούμενο είναι να μετατρέψουμε τα ήδη υπάρχοντα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας σε πραγματική ανταγωνιστικότητα στον χώρο της κλινικής έρευνας. Για να προσελκύσουμε περισσότερες ξένες επενδύσεις σε κλινικές μελέτες, χρειάζονται ουσιαστικά και προβλέψιμα κίνητρα:

• χωριστά κονδύλια για παραγωγικές επενδύσεις και κλινικές μελέτες,
• αύξηση του ποσοστού συμψηφισμού των σχετικών δαπανών με το clawback από 25% σε 50% ,
• αναγνώριση των επενδύσεων που πραγματοποιούν στην Ελλάδα διεθνείς μητρικές εταιρείες και
• αναγνώριση των επιλέξιμων δαπανών καθ’ όλη τη διάρκεια μιας κλινικής μελέτης, η οποία μπορεί να εκτείνεται σε 3 έως 5 έτη, καθώς και των δαπανών από μελέτες που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.

Σε αυτή την εικόνα προστίθεται η πίεση από τις υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές στη φαρμακευτική αγορά. Η Ελλάδα έχει επιλέξει ένα πλαίσιο που επιβαρύνει δυσανάλογα τη φαρμακευτική καινοτομία, μέσω υπερφορολόγησης και υποχρεωτικών επιστροφών, οι οποίες επιβάλλονται επί ήδη ιδιαίτερα χαμηλών αρχικών τιμών, με αποτέλεσμα μόνο 1 στα 5 νέα φάρμακα να έρχονται στη χώρα μας μέσω ευρείας πρόσβασης. Η αποεπένδυση των πολυεθνικών εταιρειών είναι εμφανής σήμερα και στερεί από την Ελλάδα όχι μόνο κεφάλαια, αλλά και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και το κυριότερο πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία και ευκαιρίες συμμετοχής στην κλινική έρευνα.

Η κλινική μελέτη είναι το πρώτο βήμα από πλευράς Πολιτείας ότι αναγνωρίζει την αξία της καινοτομίας. Απαιτείται μια συνεκτική και μακροπρόθεσμη στρατηγική που θα ενισχύει ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητα της χώρας στην προσέλκυση φαρμακευτικής καινοτομίας, προς όφελος πρωτίστως των ασθενών και της επιστημονικής κοινότητας.

Η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να γίνει τόπος όπου η φαρμακευτική καινοτομία φτάνει νωρίτερα στους ασθενείς και η κλινική έρευνα βρίσκει τις συνθήκες για να αναπτυχθεί. Κάθε κλινική μελέτη που έρχεται στην Ελλάδα είναι μια ελπίδα για τους ασθενείς, και ευκαιρία για τους επαγγελματίες υγείας και τα δημόσια νοσοκομεία. Αυτή την ελπίδα οφείλουμε να διεκδικήσουμε τώρα: οι ασθενείς δεν μπορούν να περιμένουν.